گوزيمزله گورديگمز گبى؛ صويڭ خصوصًا حيواناتڭ نطفهلرينڭ، صو گبى بسيط بر مادّه ايكن حدسز معجزاتِ صنعتنڭ مختلف ذىحياتلرده او صو ايله تظاهرى گوسترييور كه؛ بو ايكى عرش مِثللو، نور و هوا دخى بساطتلريله برابر نقّاشِ أزلينڭ و عليمِ ذو الجلالڭ قلمِ علم و أمر و إرادهسنه (أوّلكى ايكى عرش گبى) عجائبِ معجزاتنڭ مظهرلريدرلر. نور عنصرينى شيمديلك بيراقوب، مسئلهمز مناسبتيله، كُرۀِ أرضه گوره أمر و إراده عرشى اولان عنصرِ هوا ايچنده أمر و إرادهنڭ عجائبنى و غرائبنى اورتن پردهنڭ بر درجه كشفنه چاليشهجغز. شويله كه:
بز ناصل آغزيمزدهكى هوا ايله حروفات و كلماتى أكييورز، بردن سنبللهنييورلر. يعنى هواده عادتا زمانسز، بر آنده بر كلمه، بر حبّه اولوب خارج هواده سنبللهنير. كوچك، بيوك حدسز عين كلمهيى جامع بر هوايى سنبل ويرييور. عنصرِ هوائيهيه باقييورز كه: او درجه أمرِ «كُنْ فَيَكُون»ه مطيع و مسخّر و أمربردر كه؛ گويا هر بر ذرّهسى بر نفر گبى، منتظم بر اوردونڭ هر دقيقه أمرينى بكلر. زمانسز أڭ اوزاق ذرّهدن أمرِ «كُنْ»دن جلوهگر اولان بر إرادهنڭ إمتثالنى، إطاعتنى گوسترر.
مثلا: آخذه و ناقله راديو ماكينهلرى واسطهسيله، هوانڭ هانگى يرنده اولورسه اولسون، بر نطقِ بشرى بتون كُرۀِ أرضڭ هر طرفنده، راديو آخذهلرى بولونمق شرطيله، زمانسز عين نطق عين آنده هر يرده ايشيتديرلمسى؛ أمرِ «كُنْ فَيَكُون»ڭ جلوهسنه نه درجه كمالِ إمتثال ايله هر بر ذرّۀِ هوائيهده إطاعت ايتديگنى گوسترديگى گبى، هواده ثباتسز وجودلرى بولونان حروفاتڭ قدسيت كيفيتيله بو سرِّ إمتثاله گوره چوق تأثيراتِ خارجيهيه و خاصياتِ مادّيهيه مظهر اولابيليرلر. عادتا معنوياتى مادّياته إنقلاب و غيبى شهادته تحوّل ايتديرر بر خاصيت اونلرده گورونويور.
ايشته بونڭ گبى حدسز أمارهلرله گوسترييور كه؛ موجوداتِ هوائيه اولان حروفڭ، خصوصًا حروفِ قدسيهنڭ و قرآنيهنڭ خصوصًا أوائلِ سورهدهكى شفرۀِ