و هر بر شى كائنات قدر بر قوّته طايانير و هر بر شيئه قارشى بتون أشيا (فرضا أگر إحتياج اولسه) او قوماندانِ فردڭ قوّتى حكمنه گچهبيلير. أگر فرديت اولمازسه، هر بر شى بتون بو قوّتى غائب ايدر، هيچ حكمنه سقوط ايدر؛ نتيجهلرى دخى هيچه اينر.
ايشته گوزيمزله هر وقت مشاهده ايتديگمز بو چوق خارقه أثرلرڭ غايت كوچك أهمّيتسز شيلردن تظاهرى، بِالبداهه فرديت و أحديتى گوسترييور. يوقسه هر شيئڭ نتيجهسى، ميوهسى، أثرى؛ او شيئڭ مادّهسى و قوّتى گبى كوچولهرك هيچه اينهجكدى. و گوزيمز اوڭندهكى غايت قيمتدار شيلرڭ غايت درجهده اوجوزلغى و نهايت درجهده مبذوليتى، هيچ قالميهجق ايدى. شيمدى قرق پاره ايله آلاجغمز بر قاوونى، بر نارى؛ قرق بيڭ ليرا ايله ده ييهمزدك. أوت دنيادهكى بتون سهولت، بتون اوجوزلق، بتون مبذوليت؛ وحدتدن گلير و فرديته شهادت ايدر.
ايكنجى نقطه:
موجودات ايكى وجهله ايجاد ايديلييور. برى؛ «إبداع و إختراع» تعبير ايديلن هيچدن ايجاددر. ديگرى؛ «إنشاء و تركيب» تعبير ايديلن موجود اولان عناصر و أشيادن طوپلامق صورتيله اوڭا وجود ويرمكدر. أگر جلوۀِ فرديته و سرِّ أحديته گوره اولسه، حدسز درجه بر سهولت، بلكه وجوب درجهسنده بر قولايلق اولور. أگر فرديته ويريلمزسه، حدسز درجه مشكل و غيرِ معقول، بلكه إمتناع درجهسنده بر صعوبت اولاجق. حالبوكه كائناتدهكى موجودات، نهايت درجهده كلفتسز اولارق و سهولتله و قولايلقله غايت مكمّل بر صورتده وجوده گلمهلرى، جلوۀِ فرديتى بِالبداهه گوسترييور و هر شى طوغريدن طوغرىيه ذاتِ فردِ ذو الجلالڭ صنعتى اولديغنى إثبات ايدييور.
أوت أگر بتون أشيا فردِ واحده ويريلسه، بر كبريت چاقار گبى، أثرلريله عظمتى آڭلاشيلان او نهايتسز قدرتيله هيچدن ايجاد ايدر و إحاطهلى نهايتسز