حقيقتِ وجودى اينجه بر خط اولديغى گبى؛ سنڭ ده دنياڭ حقيقتجه طار، فقط سنڭ غفلت و وهم و خيالڭله ديوارلرى چوق گنيشلهمش. او طار دنياده، بر مصيبتڭ تحريكيله قيميلدانسهڭ، باشڭى چوق اوزاق ظن ايتديگڭ ديواره چارپارسڭ. باشڭدهكى خيالى اوچورور، اويقوڭى قاچيرر. او وقت گورورسڭ كه: او گنيش دنياڭ؛ قبردن داها طار، كوپريدن داها مساعدهسز. سنڭ زمانڭ و عمرڭ، برقدن داها چابوق گچر؛ حياتڭ، چايدن داها سرعتلى آقار.
مادام دنيا حياتى و جسمانى ياشايش و حيوانى حيات بويلهدر؛ حيوانيتدن چيق، جسمانيتى بيراق، قلب و روحڭ درجۀِ حياتنه گير. توهّم ايتديگڭ گنيش دنيادن داها گنيش بر دائرۀِ حيات، بر عالمِ نور بولورسڭ. ايشته او عالمڭ آناختارى، معرفت اللّٰه و وحدانيت سرلرينى إفاده ايدن (لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ) كلمۀِ قدسيهسيله قلبى سويلتديرمك، روحى ايشلتديرمكدر.
اون بشنجى نوطه:
اوچ مسئلهدر.
برنجى مسئله:
إسمِ حفيظڭ تجلّئِ أتمّنه إشارت ايدن
﴿فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ ۞ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ﴾
آيتيدر. قرآنِ حكيمڭ بو حقيقتنه دليل ايسترسهڭ، كتابِ مبينڭ مسطرى اوستنده يازيلان شو كائنات كتابنڭ صحيفهلرينه باقسهڭ، إسمِ حفيظڭ جلوۀِ أعظمنى و بو آيتِ كريمهنڭ بر حقيقتِ كبراسنڭ نظيرهسنى چوق جهتلرله گورهبيليرسڭ. أزجمله: آغاج، چيچك و اوتلرڭ مختلف تخملرندن بر قبضه آل. او مختلف و بربرينه مخالف تخملرڭ جنسلرى بربرندن آيرى، نوعلرى بربرندن باشقه اولان چيچك و آغاج و اوتلرڭ صندوقچهلرى حكمنده اولان او قبضهيى قراڭلقده و قراڭلق و بسيط و جامد بر طوپراق ايچنده دفن ايت، سرپ. صوڭره ميزانسز و أشيايى فرق ايتمهين و