تبدّلنده، عصرلرڭ دگيشمهسنده او قيمتدار أهمّيتلى شيلرى عينيله إعاده ايدييور. يومى و سنوى و عصرى حشرلرڭ عمومنده، شو قاعدۀِ عادت اللّٰه أكثريتله مطّرد گورونويور. ايشته بو ثابت قاعدهيه بناءً ديرز: مادام فنونڭ إتّفاقيله و علومڭ شهادتيله، خلقت شجرهسنڭ أڭ مكمّل ميوهسى إنساندر. و مخلوقات ايچنده أڭ أهمّيتلى إنساندر. و موجودات ايچنده أڭ قيمتدار إنساندر. و إنسانڭ بر فردى، سائر حيواناتڭ بر نوعى حكمندهدر. ألبته قطعى بر حدس ايله حكم ايديلير كه، حشر و نشرِ أكبرده بشرڭ هر بر فردى عينيله، جسميله، إسميله، رسميله إعاده ايديلهجكدر.
بشنجى نوطه:
شو نوطهده آوروپا فنونى و مدنيتى، أسكى سعيدڭ فكرنده بر درجه يرلشديگى ايچون، يڭى سعيد حركاتِ فكريهده سير ايتديگى زمان، آوروپانڭ فنون و مدنيتى، او سياحتِ قلبيهده أمراضِ قلبيهيه إنقلاب ايدهرك زياده مشكلاته مدار اولديغندن، بِالمجبوريه يڭى سعيد ذهننى سيلكهليوب، مزخرف فلسفهيى و سفيه مدنيتى آتمق ايستركن، كندى روحنده آوروپانڭ لهنده شهادت ايدن حسّياتِ نفسانيهيى صوصديرمق ايچون، آوروپانڭ شخصِ معنويسى ايله بر جهتده غايت قيصه، بر جهتده اوزون، گلهجك محاورهيه مجبور اولمشدر.
ياڭليش آڭلاشيلمهسين، آوروپا ايكيدر:
بريسى، عيسويلك دينِ حقيقيسندن آلديغى فيض ايله حياتِ إجتماعيۀِ بشريهيه نافع صنعتلرى و عدالت و حقّانيته خدمت ايدن فنونلرى تعقيب ايدن بو برنجى آوروپايه خطاب ايتمييورم. بلكه فلسفۀِ طبيعيهنڭ ظلمتيله، مدنيتڭ سيّئاتنى محاسن ظن ايدهرك، بشرى سفاهته و ضلالته سَوق ايدن بوزولمش ايكنجى آوروپايه خطاب ايدييورم. شويله كه: