شمسيهمزله برابر يدى منظوماتِ شموسيهيى فهم ايدر. داها ديگر بر طائفۀِ بشريه، مادّۀِ أثيريهنڭ تشكّلاتى يدى طبقهيه آيريلماسنى فهم ايدر. داها گنيش فكرلى بر طبقۀِ بشريه، ييلديزلرله يالديزلانوب، بتون گورونن گوكلرى بر سما صايوب، اونى بو دنيانڭ سماسيدر دييهرك، بوندن باشقه آلتى طبقۀِ سماوات وار اولديغنى فهم ايدر. و نوعِ بشرڭ يدنجى طبقهسى و أڭ يوكسك طائفهسى ايسه؛ سماواتِ سبعهيى، عالمِ شهادته منحصر گورمييور. بلكه عوالمِ اُخرويه و غيبيه و دنيويه و مثاليهنڭ برر محيط ظرفى و إحاطهلى برر سقفى اولان يدى سماواتڭ وار اولديغنى فهم ايدر.
و هكذا بو آيتڭ كلّيتنده مذكور يدى قات طبقهنڭ يدى قات معنالرى گبى داها چوق جزئى معنالرى واردر. هركس فهمنه گوره حصّهسنى آلير و او مائدۀِ سماويهدن هركس رزقنى بولور.
مادام او آيتڭ بويله پك چوق صادق ماصدقلرى وار. شيمديكى عقلسز فيلسوفلرڭ و سرسرى قوزموغرافيالرينڭ، إنكارِ سماوات بهانهسيله بويله آيته تعرّض ايتمهسى، هايلاز أحمق چوجقلرڭ سماواتدهكى ييلديزلره بر ييلديزى دوشورمك نيّتيله طاش آتماسنه بڭزر. چونكه آيتڭ معناىِ كلّيسندن بر تك ماصدق صادقسه، او كلّى معنا صادق و حق اولور. حتّى واقعده بولونميان، فقط عمومڭ لساننده متداول بولونان بر فردى، عمومڭ أفكارينى مراعات ايچون او كلّيده داخل اولابيلير. حالبوكه، حق و حقيقى چوق أفرادينى گوردك. و شيمدى بو إنصافسز و حقسز جغرافيايه و سرسم و سرمست و سرخوش قوزموغرافيايه باق! ناصل بو ايكى فن خطا ايدهرك، حق و حقيقت و صادق اولان كلّى معنادن گوزلرينى يوموب و چوق صادق اولان ماصدقلرى گورميهرك؛ خيالى بر عجيب فردى، معناىِ آيت توهّم ايدهرك آيته طاش آتديلر؛ كندى باشلرينى قيرديلر، ايمانلرينى اوچورديلر!...