اوچنجى برهان:
ايكنجى برهانى تفسير ايدر. فنّڭ ده شهادت ايتديگى گبى صانعِ حكيم هر شيده أڭ قيصه يولى، أڭ ياقين جهتى، أڭ گوزل و أڭ خفيف صورتى إختيار ايتمشدر. بو إختيار، كائناتده عبثيتڭ بولونمديغنه دلالت ايدر. بو ايسه جدّيته دلالت ايدر. جدّيت ايسه، سعادتِ أبديهنڭ گلمسيله اولور؛ يوقسه بو وارلق عدم صاييلير و هر شى عبثيته تحوّل ايدر. حالبوكه عبث و إسراف گبى باطلدن پاك و منزّه اولديغنى شو (مَا خَلَقْتَ هٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ) كلاميله إعلام و تعليم ايدن ذاتِ ذو الجلال سوزينه ناصل مخالفت ايدر؟
دردنجى برهان:
اوچنجى برهانى ايضاح ايدر. بتون فنلرڭ شهادتيله، فطرتده إسراف يوقدر. أگر إنسانِ أكبر دينيلن عالمدهكى حكمتلرى إدراكدن عاجز ايسهڭ، عالمِ أصغر دينيلن إنساندهكى نكتهلره، حكمتلره دقّت ايت. أوت «فنِّ منافع الأعضا»نڭ شرح و بيان ايتديگى وجهله، إنسانڭ جسمنده، هر بريسى بر منفعت ايچون تقريبًا ايكى يوز كسور كميك واردر. و هر بريسى بر فائده ايچون آلتى بيڭ طمار واردر. و حجيراته خدمت ايدن يگرمى درت بيڭ مسامه و پنجره واردر. او حجيراتده جاذبه، دافعه، ممسكه، مصوّره، مولّده ناميله هر بريسى بر مصلحت ايچون بش قوّت چاليشييور. عالمِ أصغر بويله اولسه، إنسانِ أكبر اوندن گرى قالير مى؟ روحه نسبةً أهمّيتسز اولان جسد بو درجه إسرافدن اوزاق بولونسه، نه صورتله جوهرِ روحله آثارنده، أمللرنده، أفكارنده و معنوياتنده إسراف اولور. چونكه سعادتِ أبديه اولماسه، بتون معنويات قورور. او حقيقتلر، إسراف مملكتنه قاچارلر. عجبا دنيا قدر قيمتلى اولان بر جوهره مالك اولمقله، هم دائما اونڭ ظرفنى و غلافنى محافظه ايتدكدن صوڭره، او جوهرى بردن بره يره ووروب قيرمق إحتمالى وار ميدر؟ هانگى عقل قبول ايدر؟ هم بر شخصڭ بُنْيهسندهكى قوّت، أعضاسندهكى صحّت، إستعدادندهكى قابليت، او شخصڭ ياشايشنه و تكمّلنه