قورتارسه، او بشده برڭ سعادتِ نوعيهيه سبب و عامل اولديغنه قطعيتله حكم ايديلهبيلير. مع هذا يوكسك حسّيات ايله گوزل أخلاقڭ نشو و نماسى، آنجق مجاهده و إجتهادله اولور. أوت صاغ أل، دائما چاليشديغى ايچون، صول ألدن داها قوّتليدر. و بر حكومت، مجاهده ايتدكجه جسارتى آرتار، ترك ايتديگى زمان جسارتى آزالير و بِالنَّتيجه جسارت ده، حكومت ده سونر، محو اولور. و كذا هر شيئڭ و هر ايشڭ تكاملى، ضدلرينڭ مقابله و رقابت ايتمهلريله اولور. مثلا هدايتڭ تكاملنه ضلالت يارديم ايتديگى گبى، ايمانڭ تكاملنه ده كفر يارديم ايدر. چونكه كفر و ضلالتڭ نه درجه پيس و ضررلى اولدقلرينى گورن بر مؤمنڭ ايمانى و هدايتى، بردن بيڭه چيقار. بو ايكى جهت، تكليفڭ أثر و ثمرهسيدر. و بو ايكى جهت إعتباريله تكليف، سعادتِ نوعيهنڭ يگانه عامليدر.
(وَمَا يُضِلُّ بِهٖٓ اِلَّا الْفَاسِقٖينَ) : بو جملهنڭ ماقبليله مناسبتى: أوت قرآنِ كريم (يُضِلُّ بِهٖ كَثٖيرًا) جملهسنده ضلالته آتيلانلر كيملر اولديغنى بيان ايتمهيوب مبهم بيراقديغندن، سامع قورقدى. «عجبا او ضلالته آتيلانلر كيملردر؟ سبب نهدر؟ قرآنڭ نورندن ظلمت ناصل گلييور؟» دييه صورديغى بو اوچ سؤال، شو جمله ايله جوابلانديريلمشدر كه: «اونلر، فاسقلردر. ضلالته آتيلمالرى، فسقلرينڭ جزاسيدر. فسق سببيله، فاسقلر حقّنده نور ناره، ضيا ظلمته إنقلاب ايدر.» أوت شمسڭ ضياسيله، پيس مادّهلر تعفّن ايدر، قوقار، برباد اولور.
﴿اَلَّذٖينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللّٰهِ مِنْ بَعْدِ مٖيثَاقِهٖ وَيَقْطَعُونَ مَٓا اَمَرَ اللّٰهُ بِهٖٓ اَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِى الْاَرْضِ﴾
بو جملهنڭ أوّلكى جمله ايله وجهِ نظمى: أوت بو جمله ايله فسق، شرح و بيان ايديلمشدر. شويله كه: فسق؛ حقدن عدول، آيريلمق، حددن تجاوز، حياتِ