مسلمانلق، دنيانڭ قوامى اولان بر ديندر؛ جهان مدنيتنڭ إستناد ايتديگى تمللرى محتويدر
فرانسهنڭ أڭ معروف مستشرقلرندن غاسطون قار، ١٩١٣ سنهسنده فيغارو غزتهسنده، ير يوزندن مسلمانلق قالقهجق اولورسه، مسالمتڭ محافظهسنه إمكان اولوب اولماديغى حقّنده مقالهلر سلسلهسى يازمش و او زمان بو مقالهلر شرق غزتهلرى طرفندن ترجمه اولونمشدى. فرانسز مستشرقى دييور كه:
«يوز ميليونلرجه إنسانڭ دينى اولان مسلمانلق، بتون سالكلرينه نظرًا، دنيانڭ قوامى اولان بر ديندر. بو عقلى دينڭ منبعى و دستورى اولان قرآن، جهان مدنيتنڭ إستناد ايتديگى تمللرى محتويدر. او قدر كه، بو مدنيتڭ، إسلاميت طرفندن نشر اولونان أساسلرڭ إمتزاجندن وجود بولديغنى سويلهيهبيليرز. فى الحقيقه بو عالى دين؛ آوروپايه، دنيانڭ إعماركارانه إنكشافى ايچون لازم اولان أڭ أساسلى قايناقلرى تأمين ايتمشدر. إسلاميتڭ بو فائقيتنى تسليم ايدهرك، اوڭا مديون اولديغمز شكرانى طانيمايورسهق ده، حقيقتڭ بو مركزده اولديغنده شكّ و شبهه يوقدر.»
فرانسز محرّرى، داها صوڭره قرآنڭ عمومى مسالمتى محافظه خصوصندهكى خدمتنى بحث موضوعى ايدهرك دييور كه:
إسلاميت، ير يوزندن قالقهجق و بو صورتله هيچ بر مسلمان قالميهجق اولورسه، باريشى دوام ايتديرمگه إمكان قالير مى؟ خاير.. بوڭا إمكان يوقدر!
غاسطون قار
* * *