دردنجى نكته:
دييورسڭ: بنم طعاملره، نفسمه، رفيقهمه، والديْنمه، أولاديمه، أحبابمه، أوليايه، أنبيايه، گوزل شيلره، بهاره، دنيايه متعلّق آيرى آيرى مختلف محبّتلريمڭ (قرآنڭ أمر ايتديگى طرزده اولسه) نتيجهلرى، فائدهلرى نهدر؟
الجواب: بتون نتيجهلرى بيان ايتمك ايچون بيوك بر كتاب يازمق لازم گلير. شيمديلك يالڭز إجمالًا بر ايكى نتيجهيه إشارت ايديلهجك. أوّلا، دنيادهكى معجّل نتيجهلرى بيان ايديلهجك. صوڭره آخرتده تظاهر ايدن نتيجهلرى ذكر ايديلهجك. شويله كه:
سابقًا بيان ايديلديگى گبى؛ أهلِ غفلت و أهلِ دنيا طرزنده و نفس حسابنه اولان محبّتلرڭ؛ دنياده بلالرى، ألملرى، مشقّتلرى چوقدر. صفالرى، لذّتلرى، راحتلرى آزدر. مثلا: شفقت، عجز يوزندن ألملى بر مصيبت اولور. محبّت، فراق يوزندن بلالى بر حرقت اولور. لذّت، زوال يوزندن زهرلى بر شربت اولور. آخرتده ايسه؛ جنابِ حقّڭ حسابنه اولمادقلرى ايچون، يا فائدهسزدر ويا عذابدر. (أگر حرامه گيرمش ايسه.)
سؤال: أنبياء و أوليايه محبّت، ناصل فائدهسز قالير؟
الجواب: أهلِ تثليثڭ عيسى عليه السلامه و رافضيلرڭ حضرتِ على رضى اللّٰه عنهه محبّتلرى فائدهسز قالديغى گبى.
أگر او محبّتلر، قرآنڭ إرشاد ايتديگى طرزده و جنابِ حقّڭ حسابنه و محبّتِ رحمٰن نامنه اولسهلر، او زمان هم دنياده، هم آخرتده گوزل نتيجهلرى وار.
امّا دنياده ايسه لذيذ طعاملره، گوزل ميوهلره محبّتڭ، ألمسز بر نعمت و عينِ شكر بر لذّتدر.
نفسڭه محبّت ايسه: اوڭا آجيمق، تربيه ايتمك، ضررلى هوساتدن منع ايتمكدر. او وقت نفس سڭا بينمز، سنى هواسنه أسير ايتمز. بلكه سن نفسڭه بينرسڭ. اونى هوايه دگل، هدايه سَوق ايدرسڭ.
رفيقۀِ حياتڭه محبّتڭ، مادام حسنِ سيرت و معدنِ شفقت و هديۀِ رحمت اولديغنه بنا ايديلمش. او رفيقهيه صميمى محبّت و مرحمت ايدرسهڭ، او ده سڭا جدّى حرمت و محبّت ايدر. ايكيڭز إختيار اولدقجه او حال زيادهلشير، مسعودانه حياتڭى گچيررسڭ. يوقسه حسنِ صورته محبّت نفسانى اولسه، او محبّت چابوق بوزولور، حسنِ معاشرتى ده بوزار.
پدر و والدهيه قارشى محبّتڭ، جنابِ حق حسابنه اولديغى ايچون هم بر عبادت، هم ده اونلر إختيارلندقجه حرمت و محبّتى زيادهلشديررسڭ. أڭ عالى بر حسّ ايله، أڭ مردانه بر همّت ايله اونلرڭ طولِ عمرينى جدّى آرزو ايدوب بقالرينه دعا ايتمك، تا اونلرڭ يوزندن داها زياده ثواب قزانهيم دييه صميمى حرمتله اونلرڭ ألنى اوپمك، علوى بر لذّتِ روحانى آلمقدر. يوقسه نفسانى، دنيا إعتباريله اولسه، اونلر إختيار اولدقلرى و سڭا بار اولاجق بر وضعيته گيردكلرى زمان؛ أڭ سفلى و أڭ آلچاق بر حسّ ايله وجودلرينى إستثقال ايتمك، سببِ حياتڭ اولان او محترم ذاتلرڭ موتلرينى آرزو ايتمك گبى وحشى، كدرلى، روحانى بر ألمدر.
أولاديڭه محبّت ايسه: جنابِ حقّڭ سنڭ نظارتڭه و تربيهڭه أمانت ايتديگى سَويملى، انسيتلى او مخلوقلره محبّت ايسه؛ سعادتلى بر محبّت، بر نعمتدر. نه مصيبتلريله فضله ألم چكرسڭ، نه ده ئولوملريله مأيوسانه فرياد ايدرسڭ. سابقًا گچديگى گبى؛ اونلرڭ خالقلرى هم حكيم، هم رحيم اولديغندن، اونلر حقّنده او موت بر سعادتدر ديرسڭ. سنڭ حقّڭده ده، اونلرى سڭا ويرن ذاتڭ رحمتنى دوشونورسڭ، فراق ألمندن قورتولورسڭ.
أحبابلره محبّتڭ ايسه: مادام «لِلّٰه» ايچوندر. او أحبابلرڭ فراقلرى، حتّى ئولوملرى، صحبتڭزه و اخوّتڭزه مانع اولماديغى ايچون، او معنوى محبّت و روحانى إرتباطدن إستفاده ايدرسڭ. و ملاقات لذّتى دائمى اولور. «لِلّٰه» ايچون اولمازسه، بر گونلك ملاقات لذّتى، يوز گونلك فراق ألمنى نتيجه ويرر. (حاشيه)
___
(حاشيه): لِلّٰه ايچون بر ثانيه ملاقات، بر سنهدر. دنيا ايچون اولسه؛ بر سنه، بر ثانيهدر.
___
أنبياء و أوليايه محبّتڭ ايسه: أهلِ غفلته قراڭلقلى بر وحشتگاه گورونن عالمِ برزخ، او نورانيلرڭ وجودلريله تنوّر ايتمش منزلگاهلرى صورتنده سڭا گورونديگى ايچون او عالمه گيتمگه توحّش، تدهّش دگل؛ بلكه بِالعكس تمايل و إشتياق حسّنى ويرر؛ حياتِ دنيويهنڭ لذّتنى قاچيرماز. يوقسه اونلرڭ محبّتى، أهلِ مدنيتڭ مشاهيرِ إنسانيهيه محبّتى نوعندن اولسه؛ او كامل إنسانلرڭ فنا و زواللرينى و ماضى دينلن مزارِ أكبرنده چورومهلرينى دوشونمكله، ألملى حياتنه بر كدر داها علاوه ايدر. يعنى «اويله كامللرى چوروتن بر مزاره، بن ده گيدهجگم» دييه دوشونور؛ مزارستانه أنديشهلى بر نظرله باقار. «آه!» چكر. أوّلكى نظرده ايسه: جسم لباسنى ماضيده بيراقوب، كنديلرى إستقبال صالونى اولان برزخ عالمنده كمالِ راحتله إقامتلرينى دوشونور، مزارستانه انسيتكارانه باقار.
هم گوزل شيلره محبّتڭ، مادام صانعلرى حسابنهدر. «نه گوزل ياپيلمشلر» طرزندهدر. او محبّتڭ بر لذيذ تفكّر اولديغى حالده، حُسنپرست، جمالپرست ذوقڭڭ نظرينى داها يوكسك، داها مقدّس و بيڭلر دفعه داها گوزل جمال مرتبهلرينڭ دفينهلرينه يول آچار، باقديرر. چونكه او گوزل آثاردن أفعالِ إلٰهيهنڭ گوزللگنه إنتقال ايتديرر. اوندن أسمانڭ گوزللگنه، اوندن صفاتڭ گوزللگنه، اوندن ذاتِ ذو الجلالڭ جمالِ بىمثالنه قارشى قلبه يول آچار. ايشته بو محبّت بو صورتده اولسه، هم لذّتليدر، هم عبادتدر و هم تفكّردر.
گنجلگه محبّتڭ ايسه: مادام جنابِ حقّڭ گوزل بر نعمتى جهتنده سومشسڭ؛ ألبته اونى عبادتده صرف ايدرسڭ، سفاهتده بوغديروب ئولديرمزسڭ. اويله ايسه او گنجلكده قزانديغڭ عبادتلر، او فانى گنجلگڭ باقى ميوهلريدر. سن إختيارلندقجه، گنجلگڭ اييلكلرى اولان باقى ميوهلرينى ألده ايتديگڭ حالده، گنجلگڭ ضررلرندن، طاشقينلقلرندن قورتولورسڭ. هم إختيارلقده داها زياده عبادته موفّقيت و مرحمتِ إلٰهيهيه داها زياده لياقت قزانديغڭى دوشونورسڭ. أهلِ غفلت گبى بش اون سنهلك بر گنجلك لذّتنه مقابل، أللى سنهده «أيواه گنجلگم گيتدى» دييه تأسّف ايدوب، گنجلگه آغلاميهجقسڭ. ناصلكه، اويلهلرڭ بريسى ديمش:
﴿لَيْتَ الشَّبَابَ يَعُودُ يَوْمًا فَاُخْبِرَهُ بِمَا فَعَلَ الْمَشٖيبُ﴾
يعنى: كاشكه گنجلگم بر گون دونسه ايدى؛ إختيارلق بنم باشمه نهلر گتيرديگنى شكوا ايدهرك خبر ويرهجكدم.»
بهار گبى زينتلى مشهرلره محبّت ايسه: مادام صنعتِ إلٰهيهيى سيران إعتباريلهدر. او بهارڭ گيتمهسيله، تماشا لذّتى زائل اولماز. چونكه بهار يالديزلى بر مكتوب گبى، ويرديگى معنالرى هر وقت تماشا ايدهبيليرسڭ. سنڭ خيالڭ و زمان، ايكيسى ده سينهما شريدلرى گبى سڭا او تماشا لذّتنى إدامه ايتديرمكله برابر او بهارڭ معنالرينى، گوزللكلرينى سڭا تازهلنديررلر. او وقت محبّتڭ أسفلى، ألملى، موقّت اولماز. لذّتلى، صفالى اولور.
دنيايه محبّتڭ ايسه: مادام جنابِ حقّڭ نامنهدر. او وقت دنيانڭ دهشتلى موجوداتى، سڭا انسيتلى بر آرقداش حكمنه گچر. مزرعۀِ آخرت جهتيله سَوْديگڭ ايچون، هر شيئنده، آخرته فائده ويرهجك بر سرمايه، بر ميوه آلابيليرسڭ. نه مصيبتلرى سڭا دهشت ويرر، نه زوال و فناسى سڭا صيقنتى ويرر. كمالِ راحتله او مسافرخانهده مدّتِ إقامتڭى گچيررسڭ. يوقسه أهلِ غفلت گبى سَورسهڭ، يوز دفعه سڭا سويلهمشز كه: صيقنتيلى، أزيجى، بوغوجى، فنايه محكوم، نتيجهسز بر محبّت ايچنده بوغولور، گيدرسڭ.
ايشته بعض محبوبلرڭ، قرآنڭ إرشاد ايتديگى صورتده اولديغى وقت، هر بريسندن يوزده آنجق بر لطافتنى گوستردك. قرآنڭ گوسترديگى يولده اولمازسه، يوزدن بر مضرّتنه إشارت ايتدك. شيمدى شو محبوبلرڭ دارِ بقاده، عالمِ آخرتده، قرآنِ حكيمڭ آياتِ بيّناتيله إشارت ايتديگى نتيجهلرى ايشيتمك و آڭلامق ايسترسهڭ، ايشته او چشيد مشروع محبّتلرڭ دارِ آخرتدهكى نتيجهلرينى «بر مقدّمه» و «طوقوز إشارت»له هر بريسنڭ يوزدن بر فائدهسنى إجمالًا گوسترهجگز:
مقدّمه:
جنابِ حق جليل الوهيتيله، جميل رحمتيله، كبير ربوبيتيله، كريم رأفتيله، عظيم قدرتيله، لطيف حكمتيله، شو كوچك إنسانڭ وجودينى بو قدر حواس و حسّيات ايله، بو درجه جوارح و جهازات ايله و مختلف أعضا و آلات ايله و متنوّع لطائف و معنويات ايله، تجهيز و تزيين ايتمشدر كه؛ تا، متنوّع و پك چوق آلات ايله، حدسز أنواعِ نعمتنى، أقسامِ إحساناتنى، طبقاتِ رحمتنى، او إنسانه إحساس ايتسين، بيلديرسين، طاتديرسين، طانيتديرسين. هم تا بيڭبر أسماسنڭ حدسز أنواعِ تجلّياتلرينى، إنسانه او آلات ايله بيلديرسين، طارتديرسين، سَوْديرسين. و او إنساندهكى پك كثرتلى آلات و جهازاتڭ هر بريسنڭ آيرى آيرى خدمتى، عبوديتى اولديغى گبى، آيرى آيرى لذّتى، ألمى، وظيفهسى و مكافاتى واردر. مثلا گوز، صورتلردهكى گوزللكلرى و عالمِ مبصراتده گوزل معجزاتِ قدرتڭ أنواعنى تماشا ايدر. وظيفهسى، نظرِ عبرتله صانعنه شكراندر. نظره مخصوص لذّت و ألم معلومدر، تعريفه حاجت يوق. مثلا قولاق، صدالرڭ أنواعلرينى، لطيف نغمهلرينى و مسموعات عالمنده جنابِ حقّڭ لطائفِ رحمتنى حسّ ايدر. آيرى بر عبوديت، آيرى بر لذّت، آيرى ده بر مكافاتى وار. مثلا قوّۀِ شامّه، قوقولر طائفهسندهكى لطائفِ رحمتى حسّ ايدر. كندينه مخصوص بر وظيفۀِ شكرانيهسى، بر لذّتى واردر. ألبته مكافاتى دخى واردر. مثلا ديلدهكى قوّۀِ ذائقه، بتون مطعوماتڭ أذواقنى آڭلامقله غايت متنوّع بر شكرِ معنوى ايله وظيفه گورور و هكذا... بتون جهازاتِ إنسانيهنڭ و قلب و عقل و روح گبى بيوك و مهمّ لطائفڭ بويله آيرى آيرى وظيفهلرى، لذّتلرى و ألملرى واردر. ايشته جنابِ حق و حكيمِ مطلق، بو إنسانده إستخدام ايتديگى بو جهازاتڭ ألبته هر بررلرينه لايق اجرتلرينى ويرهجكدر.
او متعدّد أنواعِ محبّتڭ سابقًا بيان ايديلن دنيادهكى معجّل نتيجهلرينى، هركس وجدان ايله حسّ ايدر و بر حدسِ صادق ايله إثبات ايديلير. آخرتدهكى نتيجهلرى ايسه؛ قطعيًا وجودلرى و تحقّقلرى، إجمالًا اوننجى سوزڭ اون ايكى حقيقتِ قاطعۀِ ساطعهسيله و يگرمى طوقوزنجى سوزڭ آلتى أساسِ باهرهسيله إثبات ايديلديگى گبى، تفصيلًا
﴿اَصْدَقُ الْكَلَامِ وَاَبْلَغُ النِّظَامِ كَلَامُ اللّٰهِ الْمَلِكِ الْعَزٖيزِ الْعَلَّامِ﴾
اولان قرآنِ حكيمڭ آياتِ بيّناتيله تصريح و تلويح و رمز و إشارتيله قطعيًا ثابتدر. داها اوزون برهانلرى گتيرمگه لزوم يوق. ذاتًا باشقه سوزلرده و جنّته دائر يگرمى سكزنجى سوزڭ عربى اولان ايكنجى مقامنده و يگرمى طوقوزنجى سوزده چوق برهانلر گچمشدر.
برنجى إشارت:
لذيذ طعاملره، خوش ميوهلره شاكرانه محبّتِ مشروعهنڭ اُخروى نتيجهسى، قرآنڭ نصّيله، جنّته لايق بر طرزده لذيذ طعاملرى، گوزل ميوهلريدر. و او طعاملره و ميوهلره مشتهيانه بر محبّتدر. حتّى دنياده يديگڭ ميوه اوستنده سويلهديگڭ «الحمد لِلّٰه» كلمهسى، جنّت ميوهسى اولارق تجسّم ايتديريلوب سڭا تقديم ايديلير. بوراده ميوه يرسڭ، اوراده «الحمد لِلّٰه» يرسڭ. و نعمتده و طعام ايچنده إنعامِ إلٰهىيى و إلتفاتِ رحمانىيى گورديگڭدن او لذّتلى شكرِ معنوى، جنّتده غايت لذيذ بر طعام صورتنده سڭا ويريلهجگى، حديثڭ نصّيله، قرآنڭ إشاراتيله و حكمت و رحمتڭ إقتضاسيله ثابتدر.
ايكنجى إشارت:
دنياده مشروع بر صورتده نفسڭه محبّت، يعنى محاسننه بنا ايديلن محبّت دگل، بلكه نقصانيتلرينى گوروب تكميل ايتمگه بنا ايديلن شفقت ايله اونى تربيه ايتمك و اونى خيره سَوق ايتمك نتيجهسى؛ او نفسه لايق محبوبلرى، جنّتده ويرييور. نفس، مادام دنياده هوا و هوسنى جنابِ حق يولنده حسنِ إستعمال ايتمش. جهازاتنى، طويغولرينى حسنِ صورتله إستخدام ايتمش. كريمِ مطلق، اوڭا دنيادهكى مشروع و عبوديتكارانه محبّتڭ نتيجهسى اولارق جنّتده، جنّتڭ يتمش آيرى آيرى أنواعِ زينت و لطافتنڭ نمونهلرى اولان يتمش مختلف حُلّهيى گيديروب، نفسدهكى بتون حاسّهلرى ممنون ايدهجك، اوقشايهجق يتمش أنواعِ حُسن ايله وجودينى سوسلنديروب؛ هر برى، روحلى كوچك برر جنّت حكمنده اولان حوريلرى، او دارِ بقاده ويرهجگى، پك چوق آيات ايله تصريح و إثبات ايديلمشدر.
هم دنياده گنجلگه محبّت، يعنى عبادتده گنجلك قوّتنى صرف ايتمهنڭ نتيجهسى: دارِ سعادتده أبدى بر گنجلكدر.
اوچنجى إشارت:
رفيقۀِ حياتڭه مشروع دائرهسنده، يعنى لطيف شفقتنه، گوزل خصلتنه، حسنِ سيرتنه بناءً صميمى محبّت ايله، رفيقۀِ حياتڭى ده ناشزهلكدن، سائر گناهلردن محافظه ايتمهنڭ نتيجۀِ اُخرويهسى ايسه: رحيمِ مطلق، او رفيقۀِ حياتى، حوريلردن داها گوزل بر صورتده و داها زينتلى بر طرزده، داها جاذبهدار بر شكلده، اوڭا دارِ سعادتده أبدى بر رفيقۀِ حياتى و دنيادهكى أسكى ماجرالرى بربرينه متلذّذانه نقل ايتمك و أسكى خاطراتى بربرينه تخطّر ايتديرهجك أنيس، لطيف، أبدى بر آرقداش، بر محبّ و محبوب اولارق ويريلهجگنى وعد ايتمشدر. ألبته وعد ايتديگى شيئى قطعى ويرهجكدر.
دردنجى إشارت:
والديْن و أولاده محبّتِ مشروعهنڭ نتيجهسى: (نصِّ قرآن ايله) جنابِ أرحم الراحمين، اونلرڭ مقاملرى آيرى آيرى ده اولسه ينه او مسعود عائلهيه صافى اولارق لذّتِ صحبتى، جنّته لايق بر حسنِ معاشرت صورتنده، دارِ بقاده أبدى ملاقات ايله إحسان ايدر. و اون بش ياشنه گيرمهدن، يعنى حدِّ بلوغه واصل اولمادن وفات ايدن چوجقلر، (وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ) ايله تعبير ايديلن جنّت چوجقلرى شكلنده و جنّته لايق بر طرزده غايت سوسلى، سَويملى بر صورتده، اونلرى جنّتده دخى پدر و والدهلرينڭ قوجاقلرينه ويرر. ولدپرورلك حسلرينى ممنون ايدر. أبدى او ذوقى و او لذّتى اونلره ويرر. زيرا چوجقلر سنِّ تكليفه گيرمهدكلرندن؛ أبدى، سَويملى، شيرين چوجق اولارق قالاجقلر. دنيادهكى هر لذّتلى شيئڭ أڭ أعلاسى جنّتده بولونور، يالڭز چوق شيرين اولان ولدپرورلك، يعنى چوجقلرينى سَووب اوقشامق ذوقى (جنّت تناسل يرى اولماديغندن) جنّتده يوقدر ظن ايديليردى. ايشته بو صورتده او دخى واردر. هم أڭ ذوقلى و أڭ شيرين بر طرزده واردر. ايشته قبل البلوغ أولادى وفات ايدنلره مژده...
بشنجى إشارت:
دنياده «اَلْحُبُّ فِى اللّٰه» حكمنجه صالح أحبابلره محبّتڭ نتيجهسى: جنّتده (عَلٰى سُرُرٍ مُتَقَابِلٖينَ) ايله تعبير ايديلن، قارشى قارشىيه قورولمش جنّت إسكملهلرنده اوطوروب خوش، شيرين، گوزل، طاتلى بر صورتده، دنيا ماجرالرينى و قديم اولان خاطراتلرينى بربرينه نقل ايدوب أگلنديرمهلرى صورتنده؛ فراقسز، صافى بر محبّت و صحبت صورتنده أحبابلريله گوروشديرهجگى، قرآنڭ نصّيله ثابتدر.
آلتنجى إشارت:
أنبياء و أوليايه قرآنڭ تعريف ايتديگى طرزده محبّتڭ نتيجهسى: او أنبياء و أوليانڭ شفاعتلرندن برزخده، حشرده إستفاده ايتمكله برابر؛ غايت علوى و اونلره لايق مقام و فيوضاتدن او محبّت واسطهسيله إستفاضه ايتمكدر.
أوت (اَلْمَرْءُ مَعَ مَنْ اَحَبَّ) سرّنجه، عادى بر آدم، أڭ يوكسك بر مقامه، محبّت ايتديگى عالى مقام بر ذاتڭ تبعيتيله گيرهبيلير.
يدنجى إشارت:
گوزل شيلره و بهاره مشروع محبّتڭ، يعنى «نه قدر گوزل ياپيلمش» نظريله، او آثارڭ آرقهسندهكى أفعالڭ گوزللگنى و إنتظامنى و إنتظامِ أفعال آرقهسندهكى گوزل أسمانڭ جلوهلرينى و او گوزل أسمانڭ آرقهسنده صفاتڭ تجلّياتنى و هكذا سَوْمكلگڭ نتيجهسى ايسه: دارِ بقاده او گوزل گورديگى مصنوعاتدن بيڭ دفعه داها گوزل بر طرزده أسمانڭ جلوهسنى و أسماء ايچندهكى جمال و صفاتنى، جنّتده گورمكدر. حتّى إمامِ ربّانى (رضى اللّٰه عنه) ديمش كه: «لطائفِ جنّت، جلوۀِ أسمانڭ تمثّلاتيدر.» (تأمّل!..)
سكزنجى إشارت:
دنياده، دنيانڭ آخرت مزرعهسى و أسماءِ إلٰهيه آيينهسى اولان ايكى گوزل يوزينه قارشى متفكّرانه محبّتڭ اُخروى نتيجهسى: دنيا قدر، فقط فانى دنيا گبى فانى دگل، باقى بر جنّت ويريلهجكدر. هم دنياده يالڭز ضعيف گولگهلرى گوستريلن أسماء، او جنّتڭ آيينهلرنده أڭ شعشعهلى بر صورتده گوستريلهجكدر. هم دنيايى، مزرعۀِ آخرت يوزنده سومهنڭ نتيجهسى: دنيايى فدانلق، يعنى آنجق فدانلرى بر درجه يتيشديرن كوچك بر مزرعهسى حكمنده اولاجق اويله بر جنّتى ويرهجك كه: دنياده حواس و حسّياتِ إنسانيه، كوچك فدانلر اولديغى حالده، جنّتده أڭ مكمّل بر صورتده إنكشاف و دنياده تخمجقلر حكمنده اولان إستعدادلرى، أنواعِ لذائذ و كمالات ايله سنبللنهجك صورتده اوڭا ويريلهجگى، رحمتڭ و حكمتڭ مقتضاسى اولديغى گبى، حديثڭ نصوصيله و قرآنڭ إشاراتيله ثابتدر. هم مادام دنيانڭ؛ هر خطانڭ باشى اولان مذموم محبّتى دگل، بلكه أسمايه و آخرته باقان ايكى يوزينى، أسماء و آخرت ايچون سومش و عبادتِ فكريه ايله او يوزلرى معمور ايتمش، گويا بتون دنياسيله عبادت ايتمش. ألبته دنيا قدر بر مكافات آلماسى، مقتضاىِ رحمت و حكمتدر. هم مادام آخرتڭ محبّتيله اونڭ مزرعهسنى سومش و جنابِ حقّڭ محبّتيله آيينۀِ أسماسنى سومش. ألبته دنيا گبى بر محبوب ايستر. او ده، دنيا قدر بر جنّتدر.
سؤال:
او قدر بيوك و خالى بر جنّت نهيه يارار؟
الجواب:
ناصلكه أگر ممكن اولسه ايدى، خيال سرعتيله زمينڭ أقطارينى و ييلديزلرڭ أكثريسنى گزسهڭ، «بتون عالم بنمدر» دييهبيليرسڭ. ملائكه و إنسان و حيوانلرڭ إشتراكلرى، سنڭ او حكمڭى بوزماز. اويله ده: او جنّت دخى طولو اولسه، «او جنّت بنمدر» دييهبيليرسڭ. حديثده بعض أهلِ جنّته ويريلن بش يوز سنهلك بر جنّت سرّى، يگرمى سكزنجى سوزده و إخلاص لمعهسنده بيان ايديلمشدر.
طوقوزنجى إشارت:
ايمان و محبّت اللّٰهڭ نتيجهسى: أهلِ كشف و تحقيقڭ إتّفاقيله؛ دنيانڭ بيڭ سنه حياتِ مسعودانهسى، بر ساعتنه دگمهين جنّت حياتى و جنّت حياتنڭ دخى بيڭ سنهسى، بر ساعت مشاهدهسنه دگمهين بر قدسى، منزّه جمال و كمال صاحبى اولان ذاتِ ذو الجلالڭ مشاهدهسى، رؤيتيدر كه؛ (حاشيه) حديثِ قطعى ايله و قرآنڭ نصّيله ثابتدر. حضرتِ سليمان عليه السلام گبى محتشم بر كمال ايله مشهور بر ذاتڭ رؤيتنه إشتياقلى بر مراق، حضرتِ يوسف عليه السلام گبى بر جمال ايله ممتاز بر ذاتڭ شهودينه مراقلى بر إشتياق؛ هركس وجدانًا حسّ ايدر. عجبا دنيانڭ بتون محاسن و كمالاتندن بيڭلر درجه يوكسك اولان جنّتڭ بتون محاسن و كمالاتى، بر جلوۀِ جمالى و كمالى اولان بر ذاتڭ رؤيتى، نه قدر مرغوب و مراقآور و شهودى نه درجه مطلوب و إشتياقآور اولديغنى قياس ايدهبيليرسهڭ ايت...
___
(حاشيه): حديثڭ نصّيله «او شهود، بتون لذائذِ جنّتڭ او درجه فوقندهدر كه، اونلرى اونوتديرر. و شهوددن صوڭره أهلِ شهودڭ حسنِ جمالى او درجه فضلهلشير كه؛ دوندكلرى وقت، سرايلرندهكى عائلهلرى چوق دقّت ايله زور ايله اونلرى طانيهبيليرلر.» حديثده وارد اولمشدر.
___
(اَللّٰهُمَّ ارْزُقْنَا فِى الدُّنْيَا حُبَّكَ وَحُبَّ مَا يُقَرِّبُنَا اِلَيْكَ وَالْاِسْتِقَامَةَ
كَمَا اَمَرْتَ وَفِى الْاٰخِرَةِ رَحْمَتَكَ وَرُؤْيَتَكَ)
﴿سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ﴾
(اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى مَنْ اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمٖينَ وَعَلٰى اٰلِهٖ وَصَحْبِهٖ اَجْمَعٖينَ اٰمٖينَ)
* * *