سماواتى و عناصرى قيزديران و حدّته گتيرن نوعِ بشرڭ ظلملرينه مقابل كائناتڭ نتيجۀِ خلقتى حسابنه عذابِ إلٰهىيى و حدّتِ ربّانىيى گوسترن و حدسز و نهايتسز و دهشتلى و گنيش بر إنقلابڭ تأسيسنده بيڭلر نتيجه قوّتنده بعض جملهلرى و حدسز دليللرڭ نتيجهسى اولان بر قسم آيتلرى تكرار ايتمك، دگل بر قصور بلكه غايت قوّتلى بر إعجاز و غايت يوكسك بر بلاغت و مقتضاىِ حاله غايت مطابق بر فصاحتدر.
بز بوراده بو قيمتلى مسئلهنڭ باشندن بعض يرلرينه إشارتله أهمّيتنى گوسترمك ايستدك. فقط تماميله گوسترمگه إمكان اولماديغى ايچون، تام گورمك ايستهينلر باغچهنڭ ايچنه گيرسين و يالڭز بو قدرله قالماسين. بو مسئلهنڭ خاتمهسنڭ ايكى حاشيهسنى و نورڭ قهرمانى خسروڭ مكتوبنى ده اوقوسون.
اون برنجى مسئله:
ميوهنڭ اون برنجى مسئلهسنڭ بر ميوهسى جنّت و برى سعادتِ أبديه و برى رؤيت اللّٰهدر. بو شجرۀِ قدسيهنڭ حدسز كلّى و جزئى ميوهلرندن يوزر نمونهلرينى رسالۀِ نورده غايت پارلاق بر شكلده استاديمز بيان ايتمشدر. بو مسئلهدهكى بياناتڭ فهرستهسنڭ يالڭز هانگى موضوعه عائد اولديغنى قيصهجه بيلديرمك ايستدك. مراق ايدنلر سراج النوره و ميوهنڭ اون برنجى مسئلهسنه دقّتله باقسينلر.
بو مسئله، مَلكلره ايمان ميوهسنڭ بر جزئيدر. استاديمز دييورلر كه: بر گون دعاده «يا ربّى! جبرائيل، ميكائيل و عزرائيل و إسرافيل حرمتلرينه و شفاعتلرينه بنى جنّ و إنس شرلرندن محافظه أيله!» ديديگم زمان، هركسى تيترهتن و دهشت ويرن عزرائيل نامنى ذكر ايتديگمده غايت تسلّيدار و سَويملى بر حالت حسّ ايتدم. الحمد لِلّٰه ديدم و عزرائيلى جدًّا سومگه باشلادم. چونكه إنسانڭ أڭ قيمتلى و اوستنده تيترهديگى مالى اونڭ روحيدر. اونى ضياعدن و فنادن و باشى بوشلقدن