ايكنجيسنه ده خالقِ ذو الجلال بتون بتون حكمتنه ضد اولان نتيجۀِ خلقتى و ثمرۀِ كائناتى عبثيته چويرن و حكمتِ ربوبيتنى إنكار ايتديرهجك بر طرز اولان مخلوقاتڭ عبادتلرينى و بِالخاصّه إنسانڭ شكر و عبوديتنى باشقهلره ويرمگه رضا گوسترمديگى گبى، مساعده دخى ايتمديگنى ايضاح ايدن غايت گوزل جوابلرله مقابله ايديلمشدر.
خاتمهسنده، طبيعت فكرِ كفريسنى ترك ايدن و ايمانه گلن ذاتڭ، مراقآور اوچ سؤالندن:
برنجيسى: «تنبللكلرندن طولايى نمازى ترك ايدنلرڭ جهنّم گبى بر عذاب ايله تهديد ايديلمهلرينڭ سببى نهدر؟»
ايكنجيسى: «گوزله گورولن بو نهايت درجهده مبذوليت و ايجادِ أشيادهكى إنتظاملى صورت، هم وحدت يولندهكى نهايت درجهده قولايلق و سهولت، هم نصِّ قرآنله
﴿مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ ۞ وَمَٓا اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ﴾
گبى آيتلرڭ نهايت درجهده گوستردكلرى قولايلغڭ سرّى و حكمتى نهدر؟»
اوچنجيسى: «كائنات فابريقهسنڭ ايشلتديرلمسى بر تركيب و تحليل نتيجهسى اولديغنى و هيچدن بر شى إعدام ايديلمديگى گبى هيچدن بر شى ده ايجاد ايديلمز ديين فيلسوفلرڭ بو سوزلرى ناصلدر؟» ديمهسنه قارشى، پك دقيق و چوق درين و غايت يوكسك و چوق گنيش و نهايت درجهده مقنع و مسكت اولارق سرد ايتديگى دلائلِ عقليه ايله، أسبابه طاپان و طبيعت باتاقلغنده بوغولانلرى قورتاران و حالاً او مسلكلرنده بولونانلرى اوتانديران غايت حقيقتلى و مصيب جوابلر واردر.
حسين