شدّادلر ميوهلرينى يتيشديرمش. قوّۀِ عقليه دالنده، عالمِ إنسانيتڭ دماغنه دهريّون، مادّيون، طبيعيّون گبى ميوهلرى ويرمش؛ بشرڭ بيننى بيڭ پارچه ايتمشدر.
شيمدى شو حقيقتى تنوير ايچون، فلسفه مسلگنڭ أساساتِ فاسدهسندن نشئت ايدن نتيجهلريله، سلسلۀِ نبوّتڭ أساساتِ صادقه سندن تولّد ايدن نتيجهلرينڭ بيڭلر موازنهسندن نمونه اولارق اوچ درت مثال ذكر ايدييورز.
مثلا: نبوّتڭ حياتِ شخصيهدهكى دستورى نتيجهلرندن (تَخَلَّقُوا بِاَخْلَاقِ اللّٰهِ) قاعدهسيله «أخلاقِ إلٰهيه ايله متّصف اولوب جنابِ حقّه متذلّلانه توجّه ايدوب عجز، فقر، قصوريڭزى بيلوب درگاهنه عبد اولڭز» دستورى نرهده؟ فلسفهنڭ تشبّه بِالواجب إنسانيتڭ غايتِ كماليدر قاعدهسيله «واجب الوجوده