حالده، چوق أفرادى بولونان بر كلّى گبى علمِ منطقجه تعريف ايديلير. ديمك قرآنده بيڭ قرآنلر وار كه، شخصِ كلّى اولمش. هم اويله ده لازم گلير. چونكه حدسز و غايت مختلف طائفهلره درس اولديغى ايچون، عين درسده حدسز او طائفهلر عددنجه درسلر بولونمق لازم گلير.
سؤال:
أگر دينيلسه: بو درت مقصدِ أصليهيى بزه بسم اللّٰه و الحمد لِلّٰهِ جملهسنده گوستر.
جواب:
ديرز كه: مادام بسم اللّٰه اللّٰهڭ عبدلرينه بر درس اولارق نازل اولمش، ألبته سويلهمك معناسنده اولان (قُلْ) كلمهسى بسم اللّٰه ايچنده واردر. علمِ صرف ايله، «مقدّر» تعبير ايديلير. ايشته بسم اللّٰه دهكى (قُلْ) تقديرى، بتون قرآندهكى (قُلْ قُلْ) (سويله سويله) لفظلرينڭ أساسى و آناسى، بو بسم اللّٰه دهكى (قُلْ) در. بوڭا بناءً (قُلْ) كلمهسنده رسالته إشارت اولديغى گبى، بسم اللّٰه ده دخى الوهيته رمز وار و (بِسْمِ) دهكى (با) نڭ تقديمى، (قُلْ) ڭ بسملهنڭ آخرنده مقدّر اولماسى حصر و يالڭز معناسنى إفاده ايتديگندن توحيده إشارت ايدييور. يعنى، يالڭز اونڭ إسميله باشلا و مدد آل. و (رحمٰن) إسمنده عدالتڭ نظامنه و رحمتڭ جلوهلرينه إشارت وار. چونكه مختلف، قارمهقاريشيق موجودات، إنتظامى ايله گوزللشمش. و رحمتڭ جلوهلرينه مظهر اولابيلير. و (رحيم) ده حشره إشارت وار. چونكه معناسنده هم عفو ايتمك، هم رحمت و شفقت ايتمك و بو فانى دنياده او درت معنا حقيقتى ايله عمومى بر صورتده گورونمديگندن، ألبته بر ديارِ آخَرده او معنالر تماميله تظاهر ايدهبيلير. هم رحمت و شفقتڭ حقيقتى، ديريلمهمك اوزره ئولمكله قابلِ توفيق دگلدر. ديمك (رحيم) دهكى شفقت، پارمغنى جنّته اوزاتمش گوسترييور.