عبادته، ايمانه، إعتقاده متعلّق يازديغى و يازهگلمكده اولديغى أثرلرى، دين و ديندارلرى سومهين بعض كيمسهلرڭ، خصوصيله داخليه وكالتنده بولونمش اولان منفعتپرست شكرى قايانڭ مذهب و رژيمنه اويغون گلمهمكله، أصلسز إسناد و اويدورما راپورلرله بو زواللى آدم، يگرمى كسور سنهدن بَرى حپس و نفى جزالريله پريشان ايديلمش و ايكى سنه أوّليسى ينه او يازيلرى بهانهسيله قسطمونيدهكى چلّهخانهسندن قوللرينه كلبچه ووريلارق كنديسنه سلام ويرمش اولان آلتمش آلتى آدمله دڭزلى جزا أوينه سَوق و اون بر آى قدر حپس ايديلدكدن صوڭره، مضر تلقّى ايديلن او أثرلرى، أوّلا إستانبول مفتيلگنده بر هيئت طرفندن، بِالآخره آنقرهده ديانت رياستى و ديل تاريخ أنستيتوسى أعضالرندن مركّب بر قومسيون معرفتيله آيلرجه تدقيق اولوندقدن صوڭره، بو أثرلرڭ هيچ بريسنده دولتڭ سياستنى و آسايشى رنجيده ايدهبيلهجك أڭ اوفاجق بر شى گورولمهمكله، ملا سعيد و نور شاكردلرى و أثرلرينى اوقويانلر، محكمه قراريله سربست بيراقيلمش و دڭزليده اوطورمسنه مساعده اولونمش ايكن، مع التأسّف بو إختيار آدم، آز زمان صوڭره دڭزليدن آفيونه و اورادن ده أميرطاغى قضاسنه تبعيد و هر هانگى بر تورك قارداشيله دخى تماسدن منع ايديلمش.
صايين بگم! جمهوريت سربستيتندن، تشكيلاتِ أساسيه قانوننڭ حرّيتندن محروم قالان بو زواللى إختيار آدم، هر صورتله حمايهيه لايق، باقيلمغه محتاج، أقربا و تعلّقاتى اولمايوب صِرف بر إسلام حكومتڭ حمايهسنه محتاج بر إسلام متفكّريدر. شاعرِ مشهور عاكف بك مرحومڭ روايتنه نظرًا، مصرڭ أڭ معروف علماسندن اولان و غربڭ متعدّد لسان و فلسفهسنه آشنا بولونان استادِ أعظم عبد العزيز چاوشڭ يگرمى كسور سنه أوّليسى «الأهرام جريدهسى»ندهكى سعيد حقّنده يازديغى «فطين العصر» باشلقلى مقالهسنى اوقويان و كنديسيله بِالذّات گوروشن علم آدملرى، بو ذاتڭ فطرةً علمى قدرتنى و إلٰهى مسلگنى تقدير ايدهبيليرلر.