گونلرله، مظفّر اولديغى صوڭ گونلر آراسنده فردى و إجتماعى، عضوى و روحى حياتنده وجوده گلن دگيشكلك فرقلريدر، ديرلر.
مثلا: او آدم ايلك گونلرده متواضع، عالىجناب، فراغت و محويتكار، خلاصه؛ بتون أخلاق و فضيلت باقيمندن جدًّا ئورنك اولان غايت تميز و صوڭ درجهده ممتاز بر شخصيتدى. باقالم، جهادنده مظفّر اولوب حسلرده، أمللرده، گوڭللرده ير طوتديقدن صوڭره ينه او أسكى تميز و ئورنك حالنده قالابيلمش مى؟ يوقسه، ظفر نشئهسيله بر چوق بيوك صانيلان كيمسهلر گبى، يره گوگه صيغماز مى اولمش؟
ايشته بيوك كوچك هر هانگى بر دعوا و غايه صاحبنڭ ماهيت و حقيقتنى، شخصيت و هويتنى أڭ حقيقى چهرهسيله عكس ايتديرهجك اولان أڭ برّاق آيينه بودر.
تاريخ بوينجه، بو مدهش إمتحانى قزانمانڭ شاه أثر مثالنى، أوّلا پيغمبرلر و بِالخاصّه سلطان الأنبياء صلّى اللّٰه عليه وسلّم أفنديمز، صوڭره اونڭ خليفه و صحابهلرى و داها صوڭره اونلرڭ نورلى يولنده يوروين بيوك ذاتلر ويرمشلردر.
* * *
پيغمبر أفنديمز، شو (اَلْعُلَمَاءُ وَرَثَةُ الْاَنْبِيَاءِ) يعنى: «عالملر، پيغمبرلرڭ وارثلريدرلر» حديثِ شريفلريله؛ عالم اولمانڭ پك قولاى بر شى اولماديغنى، إعجازكار بلاغتلرى ايله بيان بيورييورلر.
زيرا مادام كه بر عالم، پيغمبرلرڭ وارثيدر؛ او حالده حق و حقيقتڭ تبليغ و نشرى خصوصنده، عينًا اونلرڭ طوتمش اولدقلرى يولى تعقيب ايتمهسى لازمدر. هر نه قدر بو يول؛ بتون طاغ، طاش، چامور، چاقيل، اوچوروم، داها بترى تعقيب،