Dördüncü Risalesi

El-Katre

Bu Katre Risalesi bir mukaddime, bir hâtime ve dört babdan ibarettir. Mukaddimede Üstadımız, kırk sene ömründe, telif eylediği seneye nisbetle otuz senelik ilim seyrinde, dört kelime ile dört kelâm tahsil ettiğini ve bu dört kelimenin biri mana-yı harfî, ikincisi mana-yı ismî, üçüncüsü niyet, dördüncüsü nazar olduğunu; dört kelâm ise biri “Ben kendi kendime mâlik değilim.”, ikincisi “El-mevtü hakkun”, üçüncüsü “Rabbî vâhidün”, dördüncüsü “Ene’nin bir nokta-i sevda ve bir vâhid-i kıyasî” olduğunu söylüyor. Bu Risale اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ hakikatini, birinci bab olarak kâinat erkânından her bir rükün, elli beş küllî ve gayet zahir lisanla ispat ediyor.

Katre’nin Hâtimesi: Müteferrik ve kısa fakat çok lüzumlu ve mühim hakikatlerden bahseder. Başında “yeis, ucub, gurur, sû-i zan” gibi nefsin dört hastalığını sonra dört hakikati ve daha sonra da Katre’de zikredilen birinci babdaki لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ hakikatini ve devamı olarak bab-ı sânide سُبْحَانَ اللّٰهِ , bab-ı sâliste ‌‌اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ , bab-ı râbide اَللّٰهُ اَكْبَرُ mertebelerini beyan ettikten sonra “nokta” ve “nükte” başlıklarıyla mevzu itibarıyla birbirinden farklı “i’lem”lere geçer.

Zeylü’l-Katre: “Remiz”ler ve “i’lem”ler unvanı altında, her birisi bir risaleye mevzu olacak kıymette hakikatlerden ibarettir. Başında salât ü selâmdan sonra birinci “i’lem” namazda evvel vakte riayet etmenin ve hayalen Kâbe’ye müteveccih olmanın faziletini ve evham ve vesvese-i şeytaniyeyi nasıl müzmahil ettiğini ve musallînin bütün letaif ve havassının nasıl feyizlendiğini beyan eder.

Bu geçen risaleler aynı zamanda erkân-ı imaniyeden bahsetmekle hem iman hem ilim hem marifetullah hem zikir olduğundan okuması dahi bir nevi ibadettir.