DOKUZUNCU LEM’A OLAN DOKUZUNCU RİSALE:

قُلِ الرُّوحُ مِنْ اَمْرِ رَبّٖى ve اِنَّ مَثَلَ عٖيسٰى عِنْدَ اللهِ كَمَثَلِ اٰدَمَ âyetlerinin birkaç sırlarına dair, hizmet-i Kur’aniye içinde gayet mühim bir kardeşimiz olan Hulusi Bey’in suallerine cevaptır.

Birinci suali, Muhyiddin-i Arab ruhun mahlukiyeti inkişafından ibarettir demesine karşı, gayet mühim bir tahkik ile ruha ait bir meseleyi hallediyor.

Diğer bir suali, ilm-i cifre ait olarak gaybdan haber veren evliyaların yalnız işaretle iktifa ettiklerinin hikmetini beyan ediyor.

Diğer bir sualinde, Hazret-i İsa aleyhisselâma bir peder tahayyül eden ve hınzırın etini bir cihette cevazına hükmeden bedbaht bir doktorun dalaletlerini başına vurup susturuyor.

Bu risalenin zeyli, ikinci sualin cevabına gayet mühim bir zeyldir ki vahdetü’l-vücud meşrebinin mahiyetini gösterdiği gibi, bu meşrebin en mühim ve en yüksek meşrep olmadığını ve Muhyiddin-i Arabî gibi zatların o meşrebe gitmelerinin sebeplerini gayet metin ve kat’î bir surette beyan ediyor. Bu risale vahdetü’l-vücud ile veya Muhyiddin-i Arab’ın âsârıyla ülfet edenlere bir iksir-i a’zam hükmündedir.

ONUNCU LEM’A OLAN ONUNCU RİSALE:

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُٓوءٍ

تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُٓ اَمَدًا بَعٖيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهُ

وَاللّٰهُ رَؤُفٌ بِالْعِبَادِ

âyetinin bir sırrını, hizmet-i Kur’aniyede arkadaşlarımın beşeriyet muktezası olarak sehiv ve hatalarının neticesinde yedikleri şefkat tokatlarını beyan etmekle tefsir ediyor.